SEKIN Team Tại một công trường xây dựng, phương tiện ra vào liên tục theo nhiều mục đích khác nhau.
Đó có thể là:
- Xe chở vật tư.
- Xe vận chuyển thiết bị.
- Xe tải.
- Xe chuyên dụng.
- Xe của nhà thầu.
- Xe của đơn vị cung cấp.
- Xe cá nhân.
- Xe phục vụ công tác quản lý.
- Máy móc thi công có khả năng di chuyển.
Vấn đề không nằm ở việc “có xe đi vào hay không”, mà là:
Xe nào – của đơn vị nào – do ai điều khiển – vào để làm gì – được phép đến đâu – mang theo những gì – và khi nào rời công trường?
Đó chính là lý do kiểm soát phương tiện cần được tổ chức thành một quy trình độc lập, phối hợp với kiểm soát người, nhà thầu và vật tư, nhằm đảm bảo an ninh công trường xây dựng.
Kiểm soát phương tiện ra vào công trường là gì?
Kiểm soát phương tiện ra vào công trường là quá trình đăng ký, nhận diện, xác minh, kiểm tra, phân luồng, ghi nhận và giám sát phương tiện khi đi vào hoặc rời khỏi phạm vi dự án.
Mục tiêu là bảo đảm:
Đúng phương tiện → Đúng người → Đúng mục đích → Đúng tuyến → Đúng khu vực → Đúng thời gian.
Đối với xe chở vật tư hoặc thiết bị, việc kiểm soát còn phải gắn với:
Phương tiện → Hàng hóa → Hồ sơ → Người phụ trách → Điểm giao nhận.
Vì sao công trường cần kiểm soát phương tiện chặt chẽ?
1. Lưu lượng phương tiện biến động theo tiến độ
Ở từng giai đoạn, nhu cầu vận chuyển có thể rất khác nhau.
Giai đoạn đầu có thể tập trung:
- Máy móc.
- Thiết bị san lấp.
- Vật liệu nền móng.
Giai đoạn kết cấu có thể tăng:
- Xe chở vật liệu.
- Thiết bị thi công.
- Xe cẩu và phương tiện chuyên dụng.
Giai đoạn hoàn thiện lại phát sinh:
- Vật tư hoàn thiện.
- Thiết bị nội thất.
- Hệ thống kỹ thuật.
- Nhà thầu phụ chuyên ngành.
Vì vậy, phương án kiểm soát phương tiện cần thay đổi theo tiến độ, giai đoạn của dự án công trình xây dựng.
2. Phương tiện có thể mang tài sản vào và ra
Đây là điểm đặc biệt quan trọng.
Một phương tiện rời công trường có thể mang theo:
- Vật tư.
- Thiết bị.
- Máy móc.
- Công cụ.
- Phế liệu.
- Tài sản của nhà thầu.
Nếu không có cơ chế đối chiếu, việc xác định một tài sản rời công trường là được phép hay bất thường sẽ rất khó.
3. Phương tiện có kích thước và tính chất khác nhau
Không thể áp dụng một cách kiểm soát giống nhau cho:
- Xe máy.
- Ô tô.
- Xe tải.
- Xe container.
- Xe chuyên dụng.
- Máy móc thi công.
Mỗi loại cần được xác định:
- Tuyến di chuyển.
- Điểm dừng.
- Khu vực được phép.
- Quy tắc giao nhận.
4. Phương tiện có thể tạo ra điểm giao cắt
Nếu luồng phương tiện không được tổ chức tốt, có thể xảy ra giao cắt giữa:
- Xe tải và công nhân.
- Xe vận chuyển và người đi bộ.
- Xe giao hàng và khu vực thi công.
- Xe nhà thầu và khu vực hạn chế.
Vì vậy, kiểm soát phương tiện cũng cần phối hợp với phân luồng giao thông nội bộ.
Các nhóm phương tiện cần quản lý
Có thể chia thành:
1. Phương tiện vận chuyển vật tư
Ví dụ:
- Xe tải.
- Xe chuyên chở vật liệu.
- Xe giao hàng.
2. Phương tiện vận chuyển thiết bị
- Xe chở máy móc.
- Xe chuyên dụng.
- Xe phục vụ lắp đặt.
3. Phương tiện của nhà thầu
- Xe công ty.
- Xe phục vụ đội thi công.
4. Phương tiện cá nhân
- Xe máy.
- Ô tô.
5. Phương tiện phục vụ quản lý
- Xe Ban quản lý.
- Xe khách đến làm việc.
6. Máy móc thi công có khả năng di chuyển
- Xe nâng.
- Máy xúc.
- Máy đào.
- Các thiết bị chuyên dụng khác.
Quy trình kiểm soát phương tiện ra vào công trường
Một quy trình có thể gồm 10 bước:
Đăng ký → Tiếp cận → Nhận diện → Xác minh → Kiểm tra → Xác định mục đích → Phân luồng → Ghi nhận → Giám sát → Kết thúc
Bước 1: Đăng ký phương tiện
Đối với phương tiện thường xuyên hoạt động, nhà thầu hoặc đơn vị liên quan nên cung cấp thông tin trước.
Có thể gồm:
- Biển số.
- Loại xe.
- Đơn vị.
- Người điều khiển.
- Mục đích.
- Khu vực hoạt động.
- Thời gian dự kiến.
Đối với xe giao vật tư, nên bổ sung:
- Nội dung hàng hóa.
- Đơn vị giao.
- Đơn vị nhận.
- Điểm giao nhận.
Bước 2: Tiếp cận cổng
Khi phương tiện đến cổng, nhân viên bảo vệ cần quan sát:
- Biển số.
- Loại phương tiện.
- Người điều khiển.
- Tình trạng phương tiện.
- Dấu hiệu bất thường.
Không nên để phương tiện tự do đi thẳng vào công trường trước khi hoàn tất bước xác minh cần thiết.
Bước 3: Nhận diện
Đối chiếu phương tiện với thông tin đăng ký.
Các yếu tố có thể sử dụng:
- Biển số.
- Thẻ phương tiện.
- Mã đăng ký.
- Thông tin nhà thầu.
- Thông tin người điều khiển.
Đối với phương tiện đã đăng ký thường xuyên, việc nhận diện có thể được thực hiện nhanh hơn.
Bước 4: Xác minh
Cần xác định:
Xe này có được phép vào không?
Và:
Người điều khiển có đúng người được đăng ký không?
Nếu thông tin không khớp, cần chuyển sang bước xác minh bổ sung.
Không nên chỉ dựa vào việc:
“Xe này thường xuyên vào công trường.”
Bước 5: Kiểm tra
Mức độ kiểm tra phụ thuộc vào:
- Loại phương tiện.
- Mục đích.
- Nhà thầu.
- Hàng hóa.
- Khu vực tiếp cận.
- Mức độ rủi ro.
Việc kiểm tra cần tuân thủ quy định của dự án và giới hạn thẩm quyền của lực lượng bảo vệ.
Bước 6: Xác định mục đích
Đây là bước rất quan trọng.
Cần xác định xe vào để:
- Giao vật tư.
- Nhận vật tư.
- Chở thiết bị.
- Đón người.
- Đưa máy móc vào.
- Bảo trì.
- Phục vụ công tác quản lý.
Một phương tiện không có mục đích rõ ràng không nên được tự động cho phép tiếp cận.
Bước 7: Phân luồng
Sau khi được xác nhận, phương tiện cần được hướng dẫn đến đúng:
- Tuyến đường.
- Điểm dừng.
- Khu vực giao nhận.
- Khu vực thi công.
- Khu vực tập kết.
Không nên để phương tiện tự do di chuyển trong toàn bộ công trường.
Bước 8: Ghi nhận
Có thể ghi nhận:
- Biển số.
- Thời gian vào.
- Người điều khiển.
- Đơn vị.
- Mục đích.
- Khu vực đến.
Đối với xe giao vật tư, có thể ghi thêm:
- Loại vật tư.
- Số lượng.
- Đơn vị nhận.
Bước 9: Giám sát
Đối với những phương tiện có mức độ rủi ro cao, cần có cơ chế giám sát phù hợp.
Ví dụ:
- Xe chở tài sản có giá trị.
- Xe vào khu vực hạn chế.
- Xe hoạt động ngoài giờ.
- Phương tiện của nhà thầu mới.
Giám sát có thể thông qua:
- Nhân viên bảo vệ.
- Camera.
- Kiểm soát tại khu vực giao nhận.
- Nhật ký.
Bước 10: Kết thúc và kiểm soát khi ra
Khi phương tiện rời công trường:
- Đối chiếu phương tiện.
- Ghi nhận thời gian ra.
- Kiểm tra theo quy định.
- Đối chiếu hàng hóa/tài sản nếu có.
- Hoàn tất nhật ký.
Đặc biệt đối với xe mang vật tư hoặc thiết bị ra ngoài, cần có căn cứ xác nhận phù hợp trước khi cho phép rời công trường.
Kiểm soát xe chở vật tư vào công trường
Một quy trình có thể gồm:
Đăng ký → Xác minh xe → Xác minh hàng → Kiểm tra → Cho vào → Hướng dẫn đến điểm giao → Bàn giao → Ghi nhận
Bảo vệ không thay thế bộ phận kho.
Tuy nhiên, bảo vệ là một điểm kiểm soát độc lập tại cổng, giúp đối chiếu thông tin trước khi phương tiện tiếp cận khu vực bên trong.
Kiểm soát xe chở vật tư ra khỏi công trường
Đây là một trong những nội dung cần kiểm soát chặt.
Có thể thực hiện:
Xác định phương tiện → Xác định hàng hóa → Đối chiếu hồ sơ → Xác nhận người có thẩm quyền → Kiểm tra → Ghi nhận → Cho phép ra
Nguyên tắc:
Không có căn cứ xác nhận phù hợp thì không tự ý cho tài sản rời công trường.
Kiểm soát phương tiện của nhà thầu
Đối với xe thường xuyên hoạt động, có thể quản lý theo:
- Danh sách phương tiện.
- Nhà thầu.
- Người điều khiển.
- Khu vực.
- Thời gian.
Nếu xe thay đổi người điều khiển hoặc mục đích sử dụng, thông tin cần được cập nhật theo quy định.
Kiểm soát phương tiện ngoài giờ
Phương tiện hoạt động ngoài giờ cần được xác định rõ:
- Xe nào?
- Thuộc đơn vị nào?
- Ai điều khiển?
- Vào để làm gì?
- Khu vực nào?
- Thời gian nào?
- Ai phê duyệt?
Đây là một lớp kiểm soát quan trọng trong công trường hoạt động ban đêm.
Phân tầng mức độ kiểm soát phương tiện
Có thể xây dựng 4 mức:
Mức 1 – Cơ bản
Phương tiện thường xuyên, đã đăng ký, hoạt động tại khu vực thông thường.
Mức 2 – Tiêu chuẩn
Phương tiện của nhà thầu hoặc đơn vị giao hàng cần xác minh và ghi nhận đầy đủ.
Mức 3 – Tăng cường
Phương tiện:
- Chở vật tư giá trị.
- Chở thiết bị.
- Vào khu vực hạn chế.
- Hoạt động ngoài giờ.
Cần tăng cường xác minh, giám sát và đối chiếu.
Mức 4 – Đặc biệt
Áp dụng với phương tiện có khả năng tiếp cận:
- Tài sản giá trị cao.
- Khu vực trọng yếu.
- Hệ thống kỹ thuật.
- Khu vực hạn chế đặc biệt.
Cần có phê duyệt và giám sát chặt chẽ hơn.
Phân luồng phương tiện trong công trường
Một công trường nên có sơ đồ luồng phương tiện rõ ràng.
Cổng vào → Điểm kiểm soát → Tuyến nội bộ → Điểm giao nhận / khu vực thi công → Điểm chờ → Tuyến ra → Cổng ra
Nếu điều kiện mặt bằng cho phép, nên hạn chế tối đa việc:
- Xe tải đi qua khu vực tập trung đông người.
- Xe giao vật tư đi xuyên qua khu vực thi công không liên quan.
- Xe nhà thầu sử dụng tuyến dành cho phương tiện đặc biệt.
Công nghệ hỗ trợ kiểm soát phương tiện
Tùy quy mô dự án có thể sử dụng các công nghệ an ninh sau:
- Camera nhận diện biển số.
- Camera giám sát cổng.
- Thẻ phương tiện.
- Mã QR.
- Nhật ký điện tử.
- Hệ thống kiểm soát cổng.
- Camera tại điểm giao nhận.
Công nghệ đặc biệt hữu ích trong việc:
Nhận diện → Ghi nhận → Truy xuất.
Tuy nhiên, công nghệ không thay thế quy trình và trách nhiệm của nhân viên kiểm soát.
Xử lý phương tiện không có trong danh sách
Khi phát hiện phương tiện chưa đăng ký:
Dừng tại điểm kiểm soát → Xác minh → Liên hệ đơn vị liên quan → Xác nhận mục đích → Phê duyệt → Cập nhật → Cho phép vào nếu đủ điều kiện
Không nên xử lý bằng cách:
“Cho vào trước rồi bổ sung thông tin sau.”
Đặc biệt với công trường có mức độ kiểm soát cao, đây có thể trở thành một lỗ hổng an ninh.
Xử lý trường hợp biển số không khớp
Ví dụ:
Danh sách đăng ký là xe A nhưng phương tiện thực tế là xe B.
Cần:
- Tạm dừng.
- Xác minh người điều khiển.
- Liên hệ đơn vị phụ trách.
- Xác định lý do thay đổi.
- Cập nhật nếu được phê duyệt.
- Ghi nhận trường hợp thay đổi.
Xử lý phương tiện mang tài sản ra ngoài
Đây là tình huống cần phối hợp giữa:
Bảo vệ + Nhà thầu + Bộ phận quản lý tài sản/vật tư + Người có thẩm quyền.
Bảo vệ cần căn cứ vào hồ sơ hoặc xác nhận theo quy trình đã thống nhất.
Không nên để quyết định cho tài sản ra khỏi công trường phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của một cá nhân.
Vai trò của lực lượng bảo vệ
Lực lượng bảo vệ tại cổng có vai trò:
- Tiếp nhận phương tiện.
- Nhận diện.
- Xác minh.
- Kiểm tra theo quy định.
- Ghi nhận.
- Hướng dẫn phân luồng.
- Kiểm soát thời điểm ra.
- Phát hiện bất thường.
- Báo cáo.
Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền của Ban quản lý hoặc bộ phận kho, bảo vệ cần phối hợp, không tự ý thay thế chức năng của đơn vị chuyên môn.
Checklist kiểm soát phương tiện
Ban quản lý có thể sử dụng checklist:
- □ Có danh sách phương tiện được phép ra vào.
- □ Thông tin phương tiện được cập nhật.
- □ Có thông tin người điều khiển.
- □ Có quy định phân loại phương tiện.
- □ Có quy trình kiểm soát tại cổng.
- □ Có phân luồng giao thông nội bộ.
- □ Có khu vực giao nhận rõ ràng.
- □ Xe chở vật tư được kiểm soát.
- □ Tài sản ra khỏi công trường được đối chiếu.
- □ Phương tiện ngoài giờ được xác nhận.
- □ Có nhật ký ra vào.
- □ Camera hỗ trợ tại các điểm trọng yếu.
- □ Có quy trình xử lý phương tiện bất thường.
- □ Có cơ chế báo cáo sự cố.
- □ Dữ liệu được lưu để truy xuất.
Mô hình kiểm soát phương tiện của SEKIN
Có thể khái quát thành:
ĐĂNG KÝ → NHẬN DIỆN → XÁC MINH → KIỂM TRA → XÁC ĐỊNH MỤC ĐÍCH → PHÂN LUỒNG → GHI NHẬN → GIÁM SÁT → KIỂM SOÁT RA → ĐỐI CHIẾU & KẾT THÚC
Điểm quan trọng là kiểm soát phương tiện phải gắn với kiểm soát người và tài sản.
Không nên quản lý ba yếu tố này thành ba hệ thống tách biệt.
Phương tiện – người – vật tư phải được kiểm soát đồng thời
Một xe tải đi vào công trường thực tế tạo ra ít nhất ba đối tượng cần kiểm soát:
Người
Ai điều khiển?
Phương tiện
Xe nào?
Hàng hóa
Mang theo những gì?
Do đó, một quy trình tốt cần tạo được mối liên kết:
Người ↔ Phương tiện ↔ Hàng hóa ↔ Nhà thầu ↔ Thời gian ↔ Khu vực
Đây chính là nền tảng để truy xuất khi xảy ra sự cố.
Kết luận
Kiểm soát phương tiện ra vào công trường không chỉ là ghi biển số xe tại cổng.
Một hệ thống hiệu quả phải xác định được:
Đúng xe – đúng người – đúng đơn vị – đúng mục đích – đúng tuyến – đúng khu vực – đúng thời gian.
Đặc biệt đối với xe vận chuyển vật tư, thiết bị hoặc tài sản, việc kiểm soát phải được kết nối với quy trình giao nhận và xuất nhập tài sản.
Khi kết hợp giữa quy trình, lực lượng bảo vệ công trường xây dựng, phân luồng, camera và hệ thống ghi nhận, công trường có thể kiểm soát tốt hơn dòng phương tiện, hạn chế nguy cơ xâm nhập và thất thoát, đồng thời nâng cao khả năng truy xuất khi xảy ra sự cố.
Quan trọng nhất, phương án kiểm soát phương tiện cần được điều chỉnh theo tiến độ thi công, bởi lưu lượng và tính chất phương tiện ở giai đoạn móng, kết cấu và hoàn thiện có thể rất khác nhau.
