SEKIN Team Công trường xây dựng là môi trường có nhiều biến động: mặt bằng liên tục thay đổi, nhiều nhà thầu cùng hoạt động, vật tư và thiết bị được luân chuyển thường xuyên, phương tiện ra vào liên tục và có những thời điểm lực lượng lao động tập trung rất đông.
Trong điều kiện đó, dù đã triển khai phương án bảo vệ công trường, kiểm soát người, phương tiện, vật tư và tuần tra, sự cố an ninh vẫn có thể phát sinh.
Một sự cố có thể bắt đầu từ một dấu hiệu rất nhỏ: một cánh cửa mở bất thường, vật tư không đúng vị trí, một người xuất hiện ngoài khu vực được phân công, phương tiện không đúng lịch hoặc camera phát hiện hoạt động vào thời điểm không bình thường.
Điều quan trọng không chỉ là phát hiện sự cố, mà là lực lượng bảo vệ phải biết phản ứng như thế nào, kiểm soát hiện trường ra sao và phối hợp với các bên liên quan như thế nào.
Một quy trình phản ứng tốt cần hướng tới 5 mục tiêu:
Phát hiện → Kiểm soát → Báo cáo → Xác minh → Khắc phục
Những sự cố an ninh thường gặp tại công trường xây dựng
Không phải mọi sự cố đều có mức độ nghiêm trọng giống nhau. Tuy nhiên, việc phân loại ngay từ đầu giúp lực lượng bảo vệ xác định mức độ phản ứng phù hợp.
Xâm nhập hoặc tiếp cận trái phép
Có thể xảy ra tại:
- Cổng chính
- Cổng phụ
- Hàng rào
- Lối tạm
- Khu vực ít người
- Khu vực chưa hoàn thiện
Đặc biệt, các công trường có hàng rào tạm, nhiều lối ra vào hoặc mặt bằng rộng thường xuất hiện những điểm yếu cần được kiểm soát thường xuyên.
Điều này liên kết trực tiếp với công tác đánh giá rủi ro an ninh công trường và phân vùng an ninh công trường xây dựng.
Mất hoặc thất thoát vật tư
Các đối tượng thường có nguy cơ thất thoát gồm:
- Vật liệu xây dựng
- Kim loại
- Dây cáp
- Thiết bị
- Công cụ
- Vật tư điện
- Thiết bị cơ điện
Khi phát hiện thiếu hụt, bảo vệ không nên lập tức kết luận nguyên nhân mà cần kiểm tra lại quá trình nhập, xuất, bàn giao, lưu trữ và sử dụng.
Quy trình này cần được liên kết chặt với kiểm soát vật tư và thiết bị tại công trường.
Thiết bị hoặc máy móc có dấu hiệu bất thường
Có thể bao gồm:
- Máy móc bị di chuyển
- Thiết bị không đúng vị trí
- Dấu hiệu cạy phá
- Thiết bị bị hư hỏng
- Công cụ không rõ người sử dụng
- Thiết bị được đưa ra khỏi khu vực mà không có căn cứ
Người không đúng phạm vi công việc
Một người có thể được phép vào công trường nhưng không đồng nghĩa với việc họ được phép tiếp cận mọi khu vực.
Ví dụ:
- Công nhân làm việc tại khu A nhưng xuất hiện tại khu B
- Nhà thầu vào ngoài thời gian được phê duyệt
- Người không có nhiệm vụ xuất hiện tại kho
- Nhà cung cấp đi vào khu vực thi công
- Khách không có người hướng dẫn
Đây là lý do kiểm soát người ra vào phải gắn với đúng người – đúng khu vực – đúng công việc – đúng thời gian.
Sự cố liên quan đến phương tiện
Các dấu hiệu cần lưu ý:
- Xe không nằm trong danh sách đăng ký
- Xe đi sai tuyến
- Hàng hóa trên xe không phù hợp với chứng từ
- Phương tiện vận chuyển vật tư ra ngoài bất thường
- Xe dừng tại khu vực không được phép
- Có dấu hiệu thay đổi hoặc tháo dỡ hàng hóa
Khi đó, bảo vệ cần kết hợp kiểm soát phương tiện, đối chiếu chứng từ và xác minh với người có thẩm quyền.
Nguyên tắc phản ứng khi xảy ra sự cố
Khi phát hiện sự cố, mục tiêu đầu tiên không phải là tìm ngay người chịu trách nhiệm.
Mục tiêu đầu tiên là:
Đảm bảo an toàn → Kiểm soát tình huống → Bảo toàn thông tin → Báo cáo → Phối hợp xử lý
Không tự ý vượt quá thẩm quyền
Nhân viên bảo vệ cần xử lý trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn được giao.
Đối với tình huống phức tạp, bảo vệ cần báo cáo:
- Ca trưởng
- Chỉ huy mục tiêu
- Người phụ trách an ninh
- Đại diện chủ đầu tư
- Các bộ phận có thẩm quyền
Tùy tính chất sự cố, có thể cần phối hợp với các đơn vị chức năng theo phương án của dự án.
Không vội kết luận
Một dấu hiệu bất thường chưa đồng nghĩa với việc đã xác định được nguyên nhân.
Ví dụ:
Một kiện vật tư biến mất khỏi vị trí lưu trữ chưa đủ căn cứ để kết luận mất cắp.
Có thể vật tư đã:
- Được cấp phát
- Được chuyển sang khu vực khác
- Được bàn giao cho nhà thầu
- Được sử dụng
- Được đưa đi bảo trì
Do đó, xác minh trước – kết luận sau là nguyên tắc quan trọng.
Bảo toàn hiện trường khi cần thiết
Nếu sự cố có liên quan đến mất mát, phá hoại hoặc dấu hiệu xâm nhập, khu vực liên quan cần được kiểm soát để hạn chế việc:
- Di chuyển đồ vật
- Thay đổi hiện trạng
- Xóa dấu vết
- Làm mất dữ liệu
- Người không liên quan tiếp cận
Quy trình xử lý sự cố an ninh công trường
Bước 1 — Phát hiện
Sự cố có thể được phát hiện thông qua:
- Nhân viên bảo vệ
- Công nhân
- Nhà thầu
- Camera
- Hệ thống kiểm soát
- Tuần tra
- Kiểm kê
- Báo cáo của bộ phận vận hành
Người phát hiện cần ghi nhận những thông tin ban đầu:
Ai? → Ở đâu? → Khi nào? → Có chuyện gì?
Bước 2 — Xác minh
Bảo vệ tiến hành xác minh trong phạm vi an toàn.
Cần kiểm tra:
- Vị trí
- Người liên quan
- Hiện trạng
- Thời điểm
- Dấu hiệu bất thường
- Camera
- Nhật ký
- Lịch sử ra vào
Không nên suy đoán khi chưa có đủ thông tin.
Bước 3 — Đánh giá mức độ
Không phải sự cố nào cũng cần huy động cùng một mức nguồn lực.
Có thể phân thành:
Mức thấp: Bất thường nhỏ, chưa gây ảnh hưởng đáng kể.
Mức trung bình: Có nguy cơ ảnh hưởng đến tài sản hoặc hoạt động.
Mức cao: Có dấu hiệu xâm nhập, mất tài sản, phá hoại hoặc ảnh hưởng đến hoạt động của dự án.
Mức rất cao: Sự cố nghiêm trọng, có khả năng gây thiệt hại lớn hoặc ảnh hưởng đến an toàn con người và tài sản quan trọng.
Mức độ càng cao thì yêu cầu về kiểm soát, báo cáo và điều phối càng phải tăng.
Bước 4 — Kiểm soát ban đầu
Tùy tình huống, lực lượng bảo vệ có thể:
- Kiểm soát người liên quan
- Hạn chế tiếp cận khu vực
- Tạm thời kiểm soát lối ra vào
- Bảo vệ tài sản
- Tăng cường tuần tra
- Kiểm soát phương tiện
- Khoanh vùng khu vực cần thiết
Mục tiêu là ngăn sự cố tiếp tục phát triển.
Bước 5 — Báo cáo
Báo cáo cần ngắn gọn nhưng đủ thông tin.
Một báo cáo sự cố cơ bản nên trả lời:
Sự cố gì?
Xảy ra ở đâu?
Xảy ra lúc nào?
Ai phát hiện?
Ai liên quan?
Đã xử lý gì?
Hiện trạng hiện tại như thế nào?
Cần ai phối hợp?
Đối với sự cố nghiêm trọng, báo cáo cần được thực hiện theo đúng quy trình báo cáo và phương án của mục tiêu.
Bước 6 — Điều phối
Khi sự cố vượt quá phạm vi xử lý của vị trí bảo vệ, cần chuyển sang cơ chế điều phối.
Có thể bao gồm:
Bảo vệ → Ca trưởng → Chỉ huy mục tiêu → Quản lý dự án → Bộ phận liên quan
Nguyên tắc quan trọng là: Đúng người → Đúng nhiệm vụ → Đúng thẩm quyền
Bước 7 — Kiểm soát hiện trường
Đối với những sự cố cần xác minh nguyên nhân, hiện trường phải được kiểm soát phù hợp.
Lực lượng bảo vệ cần:
- Khoanh vùng
- Hạn chế người không liên quan
- Ghi nhận hiện trạng
- Xác định người có thẩm quyền
- Bảo vệ thông tin
- Hỗ trợ thu thập dữ liệu
Không tự ý thay đổi hiện trạng nếu chưa được phép.
Bước 8 — Đối chiếu thông tin
Các nguồn thông tin có thể bao gồm:
Camera
Lịch sử ra vào
Nhật ký bảo vệ
Chứng từ
Phiếu nhập – xuất
Danh sách nhân sự
Thông tin phương tiện
Bàn giao giữa các ca
Điều quan trọng là không nên dựa vào một nguồn thông tin duy nhất khi xác minh sự cố.
Bước 9 — Khắc phục
Sau khi xác định được nguyên nhân và phạm vi ảnh hưởng, doanh nghiệp tiến hành khắc phục theo thẩm quyền.
Có thể bao gồm:
- Bổ sung kiểm soát
- Điều chỉnh tuyến tuần tra
- Tăng cường giám sát
- Thay đổi quyền tiếp cận
- Bổ sung chiếu sáng
- Bổ sung camera
- Điều chỉnh quy trình giao nhận
- Chấn chỉnh nhân sự
- Bổ sung quy định với nhà thầu
Bước 10 — Rút kinh nghiệm và cải tiến
Đây là bước thường bị bỏ qua.
Sau mỗi sự cố cần đặt câu hỏi:
Sự cố xảy ra vì đâu?
Điểm kiểm soát nào chưa hiệu quả?
Thông tin nào chưa được ghi nhận?
Quy trình nào cần thay đổi?
Có cần điều chỉnh phương án bảo vệ không?
Có cần thay đổi tuyến tuần tra không?
Có cần bổ sung kiểm soát người, phương tiện hoặc vật tư không?
Một hệ thống an ninh tốt không chỉ xử lý sự cố mà còn học từ sự cố để giảm khả năng tái diễn.
Vai trò của lực lượng bảo vệ trong xử lý sự cố
Lực lượng bảo vệ thường là một trong những bên đầu tiên phát hiện và tiếp cận sự cố.
Vì vậy, bảo vệ cần được đào tạo để thực hiện tốt 5 nhóm nhiệm vụ:
Phát hiện: Nhận biết dấu hiệu bất thường.
Xác minh: Kiểm tra thông tin trong phạm vi an toàn.
Kiểm soát: Ngăn sự cố tiếp tục phát triển.
Báo cáo: Chuyển thông tin chính xác đến người có thẩm quyền.
Phối hợp: Thực hiện nhiệm vụ theo phương án và chỉ đạo.
Điểm quan trọng là bảo vệ không thay thế vai trò của các bộ phận chuyên môn hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Nhiệm vụ của bảo vệ là kiểm soát tình hình, bảo vệ người và tài sản, bảo toàn hiện trường, ghi nhận thông tin và phối hợp xử lý theo đúng thẩm quyền.
Kiểm soát sự cố phải gắn với toàn bộ hệ thống an ninh công trường
Xử lý sự cố không phải là một hoạt động độc lập.
Nó là kết quả của cả hệ thống:
Đánh giá rủi ro → Phân vùng → Kiểm soát người → Kiểm soát nhà thầu → Kiểm soát phương tiện → Kiểm soát vật tư → Kho → Tuần tra → Phát hiện → Xử lý sự cố → Cải tiến
Vì vậy, nếu một sự cố xảy ra nhiều lần tại cùng một vị trí, doanh nghiệp không nên chỉ yêu cầu bảo vệ “tăng cường cảnh giác”.
Cần quay trở lại câu hỏi:
Điểm yếu của hệ thống kiểm soát nằm ở đâu?
Có thể vấn đề nằm ở:
- Thiết kế mặt bằng
- Quyền tiếp cận
- Cổng
- Hàng rào
- Kho
- Quy trình giao nhận
- Tuyến tuần tra
- Camera
- Phân công trách nhiệm
- Nhà thầu
- Hoặc chính phương án bảo vệ
Đây cũng là lý do phương án bảo vệ công trường cần được rà soát và điều chỉnh theo tiến độ thi công, thay vì giữ nguyên trong toàn bộ vòng đời dự án.
Làm thế nào để giảm khả năng sự cố tái diễn?
Sau khi xử lý một sự cố, doanh nghiệp nên thực hiện ít nhất 5 việc:
01. Xác định nguyên nhân
Không chỉ xác định “đã xảy ra chuyện gì” mà phải tìm hiểu tại sao sự cố có thể xảy ra.
02. Xác định điểm kiểm soát thất bại
Ví dụ:
- Không kiểm soát được người
- Không kiểm soát được phương tiện
- Không kiểm soát được vật tư
- Không phát hiện qua tuần tra
- Camera không bao quát
- Quyền tiếp cận quá rộng
03. Bổ sung biện pháp kiểm soát
Có thể tăng cường con người, quy trình, công nghệ hoặc giám sát.
04. Đào tạo lại
Nhân viên bảo vệ và các bên liên quan cần được phổ biến những thay đổi.
05. Kiểm tra lại hiệu quả
Sau khi thay đổi, cần kiểm tra xem biện pháp mới có thực sự làm giảm rủi ro hay không.
Đây chính là vòng cải tiến:
SỰ CỐ → PHÂN TÍCH → ĐIỀU CHỈNH → KIỂM TRA → CẢI TIẾN
Kết luận
An ninh công trường không thể chỉ được đánh giá bằng việc “có bảo vệ tại mục tiêu”.
Một hệ thống bảo vệ hiệu quả phải có khả năng phòng ngừa, phát hiện, phản ứng và cải tiến.
Khi sự cố xảy ra, lực lượng bảo vệ cần ưu tiên an toàn, nhanh chóng xác minh, kiểm soát tình huống, bảo toàn hiện trường, báo cáo đúng cấp và phối hợp với các bên có thẩm quyền.
Quan trọng hơn, mỗi sự cố cần trở thành một nguồn thông tin để doanh nghiệp nhận diện điểm yếu và cải thiện hệ thống kiểm soát.
Trong thực tế, SEKIN xây dựng phương án bảo vệ công trường xây dựng dựa trên khảo sát hiện trạng, đánh giá rủi ro, phân vùng, kiểm soát người và nhà thầu, phương tiện, vật tư, tuần tra và cơ chế xử lý sự cố phù hợp với từng giai đoạn của dự án. Đây là cách tiếp cận giúp dịch vụ bảo vệ công trường xây dựng không chỉ tập trung vào việc bố trí nhân sự mà hướng tới kiểm soát rủi ro tổng thể.
